Tại các đô thị lớn, khu công nghiệp hay khu chế xuất, việc lắp đặt trạm quan trắc môi trường không khí xung quanh là rất cần thiết. Trạm này không chỉ giúp cơ quan quản lý đánh giá chất lượng không khí, nhận diện nguy cơ ô nhiễm mà còn giúp xây dựng phương án xử lý phù hợp. Tham khảo bài viết dưới đây của Việt ECO để biết trạm quan trắc môi trường không khí xung quanh là gì? Cấu tạo và nguyên lý hoạt động như thế nào nhé!
Trạm quan trắc môi trường không khí xung quanh là gì?
Trạm quan trắc môi trường không khí xung quanh là hệ thống các trang thiết bị được bố trí tại một vị trí cố định ngoài trời. Hệ thống này tự động đo, ghi nhận và theo dõi các thông số chất lượng không khí ở khu vực đó.
Khác với một thiết bị đo chất lượng không khí đơn lẻ, trạm quan trắc thường bao gồm nhiều thành phần phối hợp như thiết bị đo, bộ thu thập dữ liệu, hệ thống truyền thông và các thiết bị phụ trợ. Việc lựa chọn cấu hình phụ thuộc vào mục tiêu giám sát, đặc điểm khu vực và yêu cầu kỹ thuật áp dụng.
Về hình thức triển khai, trạm quan trắc môi trường không khí có thể phân biệt hai nhóm chính:
- Quan trắc tự động, liên tục: Hệ thống tự động thu thập dữ liệu theo chu kỳ cài đặt, hỗ trợ theo dõi diễn biến chất lượng không khí trong thời gian dài.
- Quan trắc định kỳ: Mẫu không khí hoặc thông số môi trường được đo, lấy mẫu theo kế hoạch và tần suất xác định bằng phương pháp phù hợp.
Việc lựa chọn hình thức quan trắc cần căn cứ vào mục đích sử dụng dữ liệu, điều kiện thực tế và quy định có liên quan về môi trường.
Chức năng của trạm quan trắc môi trường không khí
Trạm quan trắc cung cấp dữ liệu giúp đánh giá chất lượng không khí tại khu vực đặt trạm. Tùy thiết kế, hệ thống có thể thực hiện các chức năng sau đây:
- Theo dõi diễn biến chất lượng không khí: Trạm sẽ ghi nhận sự thay đổi của nồng độ bụi, khí ô nhiễm và các thông số liên quan theo thời gian.
- Hỗ trợ nhận diện nguy cơ gây ô nhiễm: Dữ liệu quan trắc sẽ giúp bạn phát hiện ra những thời điểm hoặc khu vực có dấu hiệu chất lượng không khí bị suy giảm. Từ đó giúp hỗ trợ hoạt động kiểm tra và xác định nguyên nhân gây ô nhiễm.
- Cung cấp thông tin phục vụ quản lý: Kết quả đo có thể được sử dụng để đánh giá hiện trạng môi trường, xây dựng kế hoạch kiểm soát ô nhiễm và xem xét hiệu quả quản lý.
- Lập báo cáo môi trường: Dữ liệu của trạm quan trắc môi trường sẽ phục vụ công tác báo cáo chất lượng không khí cho cộng đồng.
Cấu tạo của một trạm quan trắc môi trường không khí xung quanh
Một trạm quan trắc môi trường không khí xung quanh sẽ được cấu thành từ nhiều bộ phận có chức năng riêng. Mỗi bộ phận có nhiệm vụ và chức năng riêng, cụ thể:
Hệ thống lấy mẫu và điều hòa
Hệ thống lấy mẫu bao gồm: đầu lấy mẫu, đường dẫn, bộ lọc và bộ phận điều hòa mẫu. Hệ thống này đảm nhận nhiệm vụ tiếp nhận và dẫn mẫu đến vị trí đo. Các thiết bị đo bụi có cấu hình đầu lấy mẫu và khả năng phân loại kích thước hạt cũng ảnh hưởng đến kết quả. Trong khi đó, thiết bị phân tích khí có thể yêu cầu kiểm soát riêng về lưu lượng, độ ẩm hoặc điều kiện mẫu.
Thiết bị đo và phân tích khí
Đây là bộ phận chịu trách nhiệm trực tiếp đo nồng độ các chất ô nhiễm hoặc ghi nhận thông số môi trường cần theo dõi. Tùy theo mục tiêu quan trắc, hệ thống có thể tích hợp thêm thiết bị đo bụi PM2.5, PM10, TSP và thiết bị phân tích các dòng khí như: SO2, NO2, CO, O3.
Bộ thu thập và xử lý dữ liệu
Bộ thu thập dữ liệu thường được gọi là datalogger có vai trò tiếp nhận tín hiệu từ các thiết bị đo, ghi nhận thời gian và lưu trữ kết quả theo cấu hình hệ thống. Một số bộ điều khiển còn hỗ trợ theo dõi trạng thái thiết bị, phát hiện lỗi và gửi cảnh báo khi có dấu hiệu bất thường.
Bộ phận xử lý dữ liệu giúp đồng bộ dữ liệu thu được từ các thiết bị tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổng hợp và truy xuất dữ liệu. Khả năng lưu trữ, kết nối và xử lý dữ liệu cần tương thích với quy mô cũng như phương án quản lý dữ liệu.
Hệ thống truyền dẫn dữ liệu và thiết bị phụ trợ
Hệ thống này có vai trò gửi dữ liệu đến máy chủ hoặc trung tâm tiếp nhận thông qua phương thức kết nối phù hợp. Ngoài ra, trạm quan trắc có thể cần nguồn điện dự phòng, tủ bảo vệ thiết bị, hệ thống điều hòa nhiệt độ và các bộ phận hỗ trợ khác.
Nguyên lý hoạt động của trạm quan trắc môi trường không khí xung quanh
Trên thực tế, trạm quan trắc môi trường không khí xung quanh tự động vận hành theo quy trình khép kín và tự động hóa hoàn toàn. Nguyên lý hoạt động của trạm quan trắc bao gồm 4 giai đoạn chính như sau:
Bước 1: Thu nhận và xử lý mẫu
Không khí sẽ được thu thập qua hệ thống lấy mẫu hoặc đo trực tiếp theo nguyên lý của thiết bị. trước khi đưa vào các thiết bị đo, mẫu khí trải qua hệ thống tách độ ẩm và lọc bụi thô nhằm loại bỏ hơi nước đọng và các tạp chất lớn. Điều này giúp bảo vệ các cảm biến phân tích tinh vi và tránh tình trạng làm sai lệch kết quả đo.
Bước 2: Phân tích và đo đạc mẫu khí
Mẫu khí sau khi đã làm sạch sơ bộ sẽ được dẫn đến các thiết bị phân tích chuyên dụng. Tùy thuộc vào từng hệ thống mà thông số quan trắc sẽ khác nhau, cơ bản có các thông số sau đây: bụi mịn (PM2.5, PM10), khí độc hại (CO, SO2, NOx, O3) và những thông số khí tượng (trọng lượng, vận tốc gió, nhiệt độ, độ ẩm, áp suất, bức xạ).
Bước 3: Thu thập và truyền dẫn dữ liệu
Kết quả phân tích từ các sensor được bộ thu thập dữ liệu tại trạm sẽ được số hóa và tổng hợp thành các chỉ số nồng độ môi trường. Tiếp theo, Datalogger tự động đóng gói dữ liệu và truyền liên tục thông qua mạng 4G/Internet/VPN về trung tâm điều hành của doanh nghiệp và Sở TN&MT địa phương theo đúng quy định.
Bước 4: Phân tích và khai thác kết quả
Đơn vị quản lý kiểm tra chất lượng dữ liệu, đối chiếu với các tiêu chí đánh giá phù hợp và xem xét diễn biến môi trường. Nếu hệ thống được tích hợp chức năng cảnh báo, thông tin bất thường có thể được thông báo theo ngưỡng cài đặt.
Những thông số thường được đo tại trạm quan trắc không khí xung quanh
Theo Điều 30 Thông tư 10/2021/TT-BTNMT, nhóm thông số tối thiểu của trạm quan trắc chất lượng không khí tự động, liên tục bao gồm:
Nhóm bụi trong không khí
Gồm PM10 và PM2.5, là các hạt lơ lửng có đường kính lần lượt dưới 10 và dưới 2,5 micromet. PM2.5 đặc biệt đáng chú ý vì đủ nhỏ để đi sâu vào phổi. Một số trạm còn đo tổng bụi lơ lửng (TSP).
Nhóm thông số khí độc hại
Thường gồm SO₂, NO₂, CO và O₃. Tùy khu vực, trạm có thể bổ sung các khí khác như NH₃ hay hợp chất hữu cơ bay hơi (VOCs). Mỗi khí có nguồn gốc và tác động khác nhau, nên việc đo riêng từng loại là cần thiết.
Nhóm các thông số khí tượng
Gồm nhiệt độ, độ ẩm, áp suất và gió. Nhóm này không phải chất gây ô nhiễm. Tuy nhiên, nó cho biết chất ô nhiễm lan truyền theo hướng nào và tích tụ ở đâu.
Nhóm các thông số bổ sung
Theo dõi những chất ô nhiễm cần giám sát chuyên biệt bao gồm: Benzen, toluen và các chất phù hợp với mục tiêu quan trắc.
Không phải mọi trạm đều cần đo các thông số trên, việc lựa chọn thông số cụ thể cần được đối chiếu với quy định kỹ thuật và mục tiêu quan trắc tương ứng. Điều này sẽ giúp bạn tránh đầu tư những thành phần không cần thiết hoặc bỏ sót chỉ tiêu quan trọng.
Việt ECO – Đơn vị tư vấn và lắp đặt trạm quan trắc môi trường không khí xung quanh uy tín
Việt ECO là một trong những đơn vị cung cấp giải pháp quan trắc môi trường uy tín hàng đầu tại Việt Nam hiện nay. Công ty cam kết với khách hàng sẽ tư vấn và hỗ trợ lắp đặt trạm quan trắc môi trường không khí xung quanh. Các hạng mục được hỗ trợ bao gồm:
- Khảo sát điều kiện thực tế: Nhân viên kỹ thuật của Việt ECO sẽ xuống tận nơi để xác định phạm vi giám sát, vị trí lắp đặt và các nguồn phát thải.
- Tư vấn cấu hình thiết bị: Việt ECO sẽ tư vấn cấu hình thiết kế, lựa chọn thông số quan trắc, thiết bị đo, bộ thu thập dữ liệu và phương thức truyền dẫn phù hợp với yêu cầu kỹ thuật.
- Thiết kế và lắp đặt hệ thống: Đội ngũ kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm của Việt ECO sẽ trực tiếp thiết kế và lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường không khí xung quanh.
- Hỗ trợ bảo trì và xử lý sự cố: Công ty sẽ hỗ trợ khách hàng bảo trì thiết bị và xử lý sự cố trong quá trình sử dụng.
Tạm kết:
Trạm quan trắc môi trường không khí xung quanh là hệ thống theo dõi chất lượng không khí ngoài trời một cách tự động. Để lựa chọn phương án hiệu quả, doanh nghiệp nên xác định rõ mục tiêu quan trắc, các thông số cần theo dõi và yêu cầu quản lý môi trường trước khi đầu tư.
Nếu doanh nghiệp cần tư vấn giải pháp quan trắc không khí xung quanh hãy liên hệ Việt ECO qua số hotline: 0388 635 966 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất!
XEM THÊM:
Thông tin liên hệ:
Công ty cổ phần Việt ECO
Địa chỉ: Số 156 Trần Duy Hưng, Phường Yên Hòa, Hà Nội
Hotline: 0388 635 966
Email: Tuvanmoitruong@vietecojsc.com
