Hệ thống xử lý nước thải dù được thiết kế đúng tiêu chuẩn kỹ thuật vẫn có thể phát sinh sự cố trong vận hành thực tế. Nếu phát hiện muộn, sự cố có thể lan ra nhiều công đoạn và ảnh hưởng đến chất lượng nước thải sau khi xử lý không đạt yêu cầu. Trong bài viết dưới đây, Việt ECO sẽ chỉ ra cho các bạn một số lỗi thường gặp khi vận hành hệ thống nước thải và cách kiểm tra, khắc phục hiệu quả.

Trong quá trình vận hành, hệ thống xử lý nước thải có thể gặp sự cố.
Tổng hợp các lỗi thường gặp khi vận hành hệ thống nước thải
Trong quá trình vận hành trạm xử lý nước thải, việc phát sinh các sự cố là điều khó tránh khỏi. Các lỗi vận hành thường được biểu hiện thông qua chất lượng nước, trạng thái bùn hoặc hoạt động của từng thiết bị. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, sự có có thể ảnh hưởng đến hiệu suất vận hàng của toàn bộ hệ thống. Dưới đây là một số sự cố phổ biến thường gặp:
Nước thải đầu ra đục hoặc các chỉ tiêu vượt ngưỡng
Biểu hiện dễ nhận thấy nước thải đầu ra có độ đục tăng. Các chỉ số COD, BOD và TSS trong nước thải vượt ngưỡng cho phép. Nguyên nhân có thể do hệ thống quá tải, quá trình sinh học không ổn định, bùn hoạt tính khó lắng. Hoặc do độ pH không nằm trong khoảng vận hành thích hợp, bông bùn hình thành kém hoặc dễ vỡ. Khi gặp tình trạng này, cần kiểm tra đồng thời chất lượng nước đầu vào và các thông số tại từng công đoạn. Không nên chỉ tập trung vào nước đầu ra.
Bùn nổi, bùn khó lắng trong bể
Dấu hiệu nhận biết là lớp bùn nổi lên bề mặt thay vì lắng xuống đáy bể như bình thường. Nguyên nhân thường gặp gồm chỉ số DO không phù hợp, bùn quá già hoặc quá trẻ, tải lượng hữu cơ biến động đột ngột, hoặc chế độ tuần hoàn bùn chưa hợp lý. Doanh nghiệp cần tập trung kiểm tra chỉ số DO, MLSS, chỉ số SV30 và tình trạng thực tế của bùn.

Bể sinh học có mùi hôi hoặc vi sinh suy yếu
Nếu thấy mùi bất thường tại khu vực xử lý sinh học, nguyên nhân có thể do điều kiện hoạt động của vi sinh bị thay đổi. Hoặc một số nguyên nhân khác có thể liên quan đến thiếu oxy, tải lượng hữu cơ tăng cao hoặc lưu lượng nước thải biến động. Vi sinh bị sốc do pH thay đổi đột ngột hoặc tiếp xúc chất độc, hệ thống hoạt động gián đoạn. Doanh nghiệp không nên tự ý bổ sung hóa chất hoặc chế phẩm sinh học khi chưa xác định rõ nguyên nhân.
Bơm, máy thổi khí hoặc thiết bị cơ điện hoạt động bất thường
Hệ thống xử lý nước thải phụ thuộc lớn vào bơm, máy thổi khí, van và tủ điện. Thiết bị hoạt động không ổn định có thể làm gián đoạn cả dây chuyền. Các dấu hiệu thường gặp là tiếng ồn bất thường, rung, nhiệt độ tăng, lưu lượng giảm hoặc thiết bị tự ngắt. Đây là nhóm lỗi cần kiểm tra sớm vì nguyên nhân có thể liên quan đến cơ khí, điện hoặc điều khiển.

Phân tích nguyên nhân sự cố theo từng công đoạn của hệ thống
Trên thực tế, một sự cố xuất hiện ở công đoạn cuối lại có thể bắt nguồn từ một vấn đề xảy ra ở công đoạn đầu. Việc tìm hiểu nguyên nhân rõ ràng sẽ giúp cho doanh nghiệp xử lý sự cố hiệu quả hơn. Dưới đây là một số nguyên nhân gây ra sự cố mà doanh nghiệp có thể tham khảo:
Công đoạn tiền xử lý
Sự cố tại công đoạn này thường bắt nguồn từ việc song chắn rác bị tắc nghẽn, bể tách mỡ hoạt động ké, bơm nước thải đầu vào không ổn định. Khi công đoạn tiền xử lý không đạt, rác và cặn thô sẽ đi vào công đoạn sinh học và ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống phía sau.
Công đoạn hóa lý
Các vấn đề thường gặp ở công đoạn này là độ pH không phù hợp với điều kiện phản ứng, liều lượng chất keo tụ hoặc chất trợ keo tụ chưa tối ưu. Bông cặn hình thành kém sẽ khiến cho bùn hóa lý khó tác khỏi nước sau khi xử lý.
Công đoạn xử lý sinh học
Đây là công đoạn nhạy cảm nhất trong toàn bộ hệ thống. Tải lượng hữu cơ, DO, lượng bùn và chế độ tuần hoàn đều có thể ảnh hưởng đến hiệu suất xử lý. Nếu nước đầu ra có dấu hiệu suy giảm nhưng thiết bị vẫn hoạt động bình thường, cần kiểm tra điều kiện sinh học trước khi kết luận hệ thống bị hỏng.
Công đoạn lắng và xử lý cuối
Bể lắng có nhiệm vụ tách bùn khỏi nước sau xử lý sinh học. Khi lưu lượng tăng, bùn khó lắng hoặc chế độ tuần hoàn bùn không phù hợp đều có thể làm chất rắn đi theo dòng ra. Vì vậy, cần kiểm tra đồng thời tải thủy lực, trạng thái bùn và khả năng tách bùn của bể lắng.

Cách kiểm tra và khắc phục lỗi vận hành hệ thống nước thải
Khi gặp sự cố, doanh nghiệp nên áp dụng một quy trình chẩn đoán thống nhất thay vì xử lý theo kinh nghiệm. Bảng dưới đây tổng hợp một số trường hợp thường gặp và cách xử lý cho doanh nghiệp tham khảo:
| Triệu chứng | Nguyên nhân | Thông tin cần kiểm tra | Hướng xử lý |
| Nước thải đầu ra bị đục | Bông cặn kém, bùn khó lắng | pH, hóa chất, TSS, MLSS, SV30, bể lắng, trạng thái của bùn | Điều chỉnh hệ thống theo kết quả kiểm tra |
| Bùn nổi | Đặc tính bùn thay đổi, điều kiện sinh học bất ổn | DO, chế độ tuần hoàn bùn | Xác định nguyên nhân trước khi điều chỉnh |
| Bể sinh học có mùi | Thiếu oxy hoặc tải lượng tăng | DO, COD/BOD, lưu lượng | Kiểm tra điều kiện vận hành và tải |
| Lưu lượng xử lý giảm | Bơm yếu, đường ống hoặc thiết bị gặp vấn đề | Bơm, van, đường ống | Kiểm tra cơ khí và hệ thống điện |
| Máy thổi khí bất thường | Quá tải, nhiệt độ cao, lỗi cơ khí | Dòng điện, áp suất, tiếng ồn | Kiểm tra thiết bị và bảo trì |
| Nước đầu ra vượt chỉ tiêu | Nhiều nguyên nhân liên hoàn | Dữ liệu từng công đoạn | Khoanh vùng công đoạn gây lỗi |
Lưu ý:
Nếu sự cố liên quan đến hỏng thiết bị, kết cấu công trình hoặc công suất xử lý không còn phù hợp, việc điều chỉnh vận hành có thể không giải quyết được vấn đề. Khi đó, doanh nghiệp kiểm tra và đánh giá kỹ thuật toàn hệ thống.

Cách phòng ngừa sự cố khi vận hành hệ thống xử lý nước thải
Việc phòng ngừa sự cố sẽ hiệu quả hơn việc xử lý sự cố sau khi nước đầu ra đã vượt giới hạn. Dưới đây là một số cách phòng ngừa sự cố cho doanh nghiệp tham khảo:
Xây dựng checklist để kiểm tra hàng ngày
Việc theo dõi các chỉ số như lưu lượng, độ Ph, DO, tình trạng máy bơm, máy thổi khí, mực nước hay tình trạng bùn…Checklist hàng ngày sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường của hệ thống trước khi sẽ trở thành sự cố nghiêm trọng.
Bảo trì thiết bị theo chu kỳ
Các thiết bị cơ điện cần được bảo dưỡng theo hướng dẫn kỹ thuật. Các bộ phận như bơm, máy thổi khí, van, cảm biến và tủ điều khiển đều cần phải kiểm tra trước khi xuất hiện dấu hiệu hư hỏng. Ngoài ra, doanh nghiệp cần hiệu chuẩn các thiết bị đo theo đúng chu kỳ khuyến nghị của nhà sản xuất.
Theo dõi dữ liệu thường xuyên để phát hiện sự cố sớm
Dữ liệu vận hành không chỉ phục vụ báo cáo. Đây còn là cơ sở để phát hiện sự cố sớm. Doanh nghiệp nên xây dựng ngưỡng cảnh báo cho những thông số quan trọng. Khi dữ liệu vượt ngưỡng, người vận hành có thể kiểm tra ngay công đoạn liên quan. Điều này đã giúp cho doanh nghiệp chuyển từ xử lý sự cố bị động sang bảo trì và vận hành chủ động.
Việt ECO – Đơn vị lắp đặt và vận hành hệ thống quan trắc nước thải tự động
Công ty Cổ phần Việt ECO cung cấp giải pháp lắp đặt và vận hành hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục dành cho nhà máy, khu công nghiệp và các cơ sở sản xuất. Với định hướng ứng dụng công nghệ vào quản lý môi trường, Việt ECO hỗ trợ doanh nghiệp triển khai hệ thống phù hợp với đặc điểm nguồn thải, yêu cầu kỹ thuật và nhu cầu giám sát thực tế.
Dịch vụ của Việt ECO bao gồm khảo sát hiện trạng, tư vấn giải pháp, lựa chọn thiết bị, lắp đặt hệ thống, kết nối truyền dữ liệu và hỗ trợ vận hành. Các thông số quan trắc được lựa chọn theo yêu cầu áp dụng cho từng cơ sở, có thể bao gồm pH, nhiệt độ, COD, TSS và amoni. Việc thu thập, giám sát dữ liệu giúp doanh nghiệp theo dõi chất lượng nước thải, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường và nâng cao hiệu quả quản lý hệ thống xử lý.
Bên cạnh lắp đặt, Việt ECO còn hỗ trợ kiểm tra, bảo trì và xử lý sự cố nhằm duy trì hoạt động ổn định của thiết bị. Liên hệ hotline 0388 635 966 để được tư vấn giải pháp quan trắc nước thải phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp.
Lời kết
Trên đây là một số lỗi thường gặp khi vận hành hệ thống xử lý nước thải. Lỗi vận hành có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau như: tải lượng, vi sinh, thiết bị và chế độ vận hành. Do đó, doanh nghiệp không nên xử lý chỉ dựa trên biểu hiện bên ngoài. Các bạn cần kết hợp dữ liệu, kiểm tra từng công đoạn và bảo trì định kỳ để duy trì hiệu quả xử lý. Nếu sự cố kéo dài hoặc lặp lại, doanh nghiệp nên đánh giá lại toàn bộ hệ thống thay vì chỉ khắc phục tạm thời.
Tham khảo: Quy trình lắp đặt trạm quan trắc nước thải
Tham khảo: Chi phí hệ thống quan trắc nước thải tự động bao nhiêu?
Thông tin liên hệ:
Công ty Cổ phần Việt ECO
Địa chỉ: Số 156 Trần Duy Hưng, Phường Yên Hòa, Hà Nội
Hotline: 0388 635 966
Email: Tuvanmoitruong@vietecojsc.com
Website: https://enviveco.com/

