Quan trắc môi trường là quá trình thu thập dữ liệu và xử lý thông tin liên quan đến các yếu tố như: không khí, nước thải, khí thải và đất. Hệ thống này hoạt động liên tục giúp doanh nghiệp và cơ quan quản lý môi trường có thể theo dõi các thông số phát thải ra môi trường. Để đảm bảo các chỉ số được chính xác, các thiết bị quan trắc phải được kiểm định chất lượng nghiêm ngặt. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp các quy định, thời điểm cần thực hiện, quy trình chuẩn và giới thiệu đơn vị cung cấp dịch vụ kiểm định hiệu chuẩn thiết bị quan trắc tự động uy tín.
Kiểm định hiệu chuẩn thiết bị quan trắc là gì?
Theo Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT ban hành ngày 30/06/2021 về kỹ thuật quan trắc môi trường và quản lý thông tin quy định: dữ liệu quan trắc chất lượng môi trường và thiết bị quan trắc môi trường trước khi đưa vào sử dụng phải đảm bảo chất lượng, tiêu chuẩn và quy chuẩn của pháp luật hiện hành. Thiết bị quan trắc môi trường phải được kiểm soát về đo lường thông qua kiểm định, hiệu chuẩn và thử nghiệm theo quy định của pháp luật về đo lường.
Kiểm định và hiệu chuẩn thiết bị quan trắc là hai hoạt động không thể thiếu nhằm đảm bảo thiết bị quan trắc tự động có thể đo lường chính xác. Dưới đây hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết từng khái niệm:
Kiểm định thiết bị quan trắc tự động là gì?
Kiểm định là hoạt động đánh giá, xác nhận tình trạng kỹ thuật của thiết bị đo theo các yêu cầu pháp lý và quy chuẩn đo lường bắt buộc. Mục đích cốt lõi của kiểm định là xem xét thiết bị có đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật tối thiểu để được phép lưu hành và vận hành hay không. Kết quả kiểm định sẽ được thể hiện trong hồ sơ nghiệm thu, chứng nhận kiểm định hoặc được dán tem/đóng dấu kiểm định trực tiếp lên thiết bị theo đúng quy định.
Hiệu chuẩn thiết bị quan trắc tự động là gì?
Hiệu chuẩn là tập hợp các thao tác nhằm xác định mối quan hệ giữa giá trị đo được thể hiện bởi thiết bị và giá trị tương ứng của chuẩn đo lường. Quá trình này giúp kỹ thuật viên phát hiện chính xác mức độ sai lệch, độ bất đảm bảo đo, từ đó tiến hành điều chỉnh thiết bị về ngưỡng hoạt động tối ưu. Hiệu chuẩn mang tính chất kỹ thuật nội bộ và tối ưu hóa hệ thống nhiều hơn là thủ tục pháp lý hành chính.
Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp thường đánh đồng “kiểm định” và “hiệu chuẩn” là một hoạt động. Việc nhầm lẫn này đã khiến cho doanh nghiệp sử dụng dịch vụ không đúng bản chất kỹ thuật của từng loại thiết bị. Doanh nghiệp cần xác định rõ ràng mục tiêu: thiết bị nào bắt buộc kiểm định để tuân thủ pháp luật đo lường, thiết bị nào cần hiệu chuẩn định kỳ để duy trì độ chuẩn xác. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp giúp tối ưu hóa chi phí và đảm bảo tính hợp quy cho toàn bộ hệ thống quan trắc.
Vì sao cần kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị quan trắc tự động?
Việc kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị quan trắc tự động không chỉ nhằm mục đích tuân thủ quy định Pháp Luật mà còn mang đến những lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp. Cụ thể:
Đảm bảo độ chính xác của dữ liệu quan trắc
Thiết bị quan trắc hoạt động liên tục trong thời gian dài mà không được kiểm định hay hiệu chuẩn định kỳ sẽ xuất hiện sai lệch theo thời gian do hao mòn hoặc do điều kiện môi trường. Lúc này, việc kiểm định và hiệu chuẩn thiết bị sẽ giúp doanh nghiệp đánh giá lại khả năng đo lường của thiết bị. Từ đó, đảm bảo độ chính xác của dữ liệu trong quá trình quan trắc và phản ánh đúng thực trạng vận hành.
Đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý môi trường
Như chúng tôi đã đề cập theo Thông tư 10/2021/TT-BTNMT, thiết bị quan trắc tự động, liên tục phải được kiểm định, hiệu chuẩn theo quy định pháp luật hiện hành về đo lường. Đây chính là căn cứ pháp lý quan trọng mà doanh nghiệp cần tuân thủ trong quá trình vận hành hệ thống quan trắc.
Hạn chế rủi ro về mặt pháp lý khi dữ liệu quan trắc bị sai lệch
Sai số của thiết bị quan trắc có thể dẫn đến việc dữ liệu bị biến động một cách bất thường. Điều này sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc đánh giá tình trạng thực tế. Nhiều trường hợp số liệu không chính xác còn dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng về môi trường. Doanh nghiệp sẽ đối mặt với nguy cơ rủi ro về mặt pháp lý. Do đó, việc kiểm định và hiệu chuẩn thiết bị rất quan trọng giúp hệ thống quan trắc chính xác.
Duy trì hoạt động ổn định của hệ thống quan trắc
Trong thực tế, hoạt động kiểm định và hiệu chuẩn thiết bị quan trắc thường được đặt trong kế hoạch bảo trì tổng thể của hệ thống. Thay vì chỉ thực hiện sửa chữa khi phát sinh lỗi thì doanh nghiệp chủ động kiểm soát lỗi có thể xảy ra trong quá trình vận hành. Cách tiếp cận này giúp cho hệ thống quan trắc được vận hành ổn định và giảm thiểu tình trạng gián đoạn do gặp sự cố.
Khi nào cần kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị quan trắc tự động?
Việc xác định đúng thời điểm để thực hiện kiểm định và hiệu chuẩn thiết bị sẽ giúp doanh nghiệp vừa tuân thủ quy định của pháp luật vừa tối ưu chi phí vận hành. Dưới đây là một số thời điểm cụ thể mà các bạn có thể tham khảo:
Kiểm định và hiệu chuẩn thiết bị theo quy định và yêu cầu đo lường
Nguyên tắc chung là các thiết bị quan trắc tự động phải được kiểm định và hiệu chuẩn theo quy định của pháp luật hiện hành về đo lường. Mỗi một loại thiết bị quan trắc sẽ có tiêu chuẩn cụ thể. Do đó, trước khi đưa hệ thống vào hoạt động, doanh nghiệp cần phải thực hiện kiểm định và hiệu chuẩn theo đúng yêu cầu.
Khi kết quả kiểm tra bằng chất chuẩn có dấu hiệu sai lệch
Theo nội dung được quy định tại Thông tư 10/2021/TT-BTNMT, một số thiết bị phải được kiểm tra định kỳ bằng chất chuẩn. Trong trường hợp giá trị đo sai lệch từ 10% trở lên so với giá trị chất chuẩn thì phải thực hiện kiểm định, hiệu chuẩn lại theo quy định áp dụng.
Sau khi sửa chữa và thay thế linh phụ kiện
Các thiết bị quan trắc sau khi được sửa chữa và thay thế linh phụ kiện đều làm thay đổi đặc tính đo lường. Vì thế, việc kiểm định và hiệu chuẩn là bắt buộc nhằm đánh giá lại khả năng đo lường của thiết bị trước khi đưa vào vận hành chính thức.
Khi xuất hiện các dữ liệu quan trắc bất thường
Một số dấu hiệu bất thường cần lưu ý bao gồm kết quả biến động không phù hợp với tình trạng vận hành thực tế. Hoặc kết quả có sự khác biệt đáng kể so với dữ liệu quan trắc đối chứng. Bên cạnh đó, thiết bị thường xuyên báo lỗi cũng cần phải kiểm tra lại. Các bạn cần lưu ý không phải mọi thiết bị đều có chung một chu kỳ hiệu chuẩn định kỳ. Thời gian cụ thể sẽ phụ thuộc vào đặc tính kỹ thuật của thiết bị và khuyến cáo của nhà sản xuất.
Danh sách các thiết bị quan trắc tự động cần kiểm định và hiệu chuẩn
Mỗi một hệ thống quan trắc tự động sẽ bao gồm nhiều nhóm thiết bị khác nhau và mỗi nhóm sẽ có yêu cầu kiểm định, hiệu chuẩn riêng theo đặc tính kỹ thuật. Dưới đây là danh sách các thiết bị cần kiểm định:
Nhóm thiết bị quan trắc nước thải tự động
Nhóm thiết bị này bao gồm các cảm biến đo độ pH, nhiệt độ, lưu lượng nước, TSS hoặc độ đục…Ngoài ra còn có những thiết bị phân tích thông số ô nhiễm khác nhau tùy theo cấu hình của từng hệ thống. Mỗi thiết bị sẽ đòi hỏi phương pháp kiểm định và hiệu chuẩn đo lường phù hợp.
Nhóm thiết bị quan trắc khí thải tự động
Đối với hệ thống quan trắc khí thải tự động, các thiết bị cần kiểm định và hiệu chuẩn thường liên quan đến những thông số như: SO₂, NOx, CO, CO₂, O₂, bụi, lưu lượng, cùng nhiệt độ và áp suất trong đường ống. Đây là nhóm thiết bị có yêu cầu kỹ thuật khá phức tạp do điều kiện vận hành khắc nghiệt.
Nhóm thiết bị quan trắc không khí xung quanh
Nhóm thiết bị này bao gồm các thiết bị đo lường chỉ số trong không khí như: bụi mịn PM, nhiệt độ, độ ẩm và một số thông số khác. Việc kiểm định và hiệu chuẩn thiết bị sẽ phụ thuộc vào điều kiện lắp đặt thực tế của trạm quan trắc.
Datalogger và các thiết bị thu thập dữ liệu
Datalogger mặc dù không phải thiết bị đo lường trực tiếp nhưng vẫn cần kiểm tra tính năng kỹ thuật. Theo thông tư 10/2021/TT-BTNMT đã quy định rất rõ Datalogger phải đáp ứng các tiêu chuẩn về khả năng lưu giữ, kết xuất dữ liệu. Thiết bị phải hiển thị trạng thái thiết bị và truyền dữ liệu liên tục, không bị bóp méo hay sai lệch tín hiệu từ đầu đo.
Quy trình kiểm định hiệu chuẩn thiết bị quan trắc tự động
Một quy trình kiểm định và hiệu chuẩn thiết bị quan trắc sẽ được thực hiện theo 5 bước cơ bản dưới đây:
Bước 1 – Khảo sát và xác định tình trạng thiết bị
Ở bước đầu tiên, đơn vị thực hiện cần xác định model và thông số đo của từng thiết bị trong hệ thống. Tiếp đó là kiểm tra tình trạng vận hành hiện tại, lịch sử bảo trì hoặc hiệu chuẩn trước đó, cùng các yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho thiết bị.
Bước 2 – Kiểm tra thiết bị và điều kiện đo
Bước này bao gồm kiểm tra kết nối giữa các thành phần trong hệ thống, tình trạng cảm biến hoặc đầu đo, và đường lấy mẫu đối với hệ thống quan trắc khí. Ngoài ra, cần kiểm tra thêm các điều kiện môi trường có thể ảnh hưởng đến kết quả đo.
Bước 3 – Sử dụng chuẩn đo lường phù hợp
Chất chuẩn sử dụng trong quá trình hiệu chuẩn phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu áp dụng cho từng loại thiết bị. Đối với một số hệ thống, Thông tư 10/2021/TT-BTNMT quy định chất chuẩn sử dụng để hiệu chuẩn phải còn hạn sử dụng, có độ chính xác tối thiểu ±5%, và được liên kết chuẩn theo pháp luật về đo lường hiện hành.
Bước 4 – Đánh giá sai lệch và thực hiện hiệu chỉnh
Sau khi có kết quả đo, đơn vị thực hiện sẽ so sánh với giá trị chuẩn để xác định mức độ sai lệch của thiết bị. Nếu cần thiết, thiết bị sẽ được điều chỉnh và kiểm tra lại một lần nữa để đảm bảo kết quả đạt yêu cầu kỹ thuật.
Bước 5 – Hoàn thiện hồ sơ
Cuối cùng là lập biên bản, chứng nhận hoặc các giấy tờ liên quan theo phạm vi dịch vụ đã thực hiện. Tem hoặc dấu hiệu nhận biết tình trạng kiểm định sẽ được gắn nếu áp dụng, đồng thời nhật ký vận hành của thiết bị cũng cần được cập nhật đầy đủ.
Việt ECO – Đơn vị cung cấp dịch vụ kiểm định hiệu chuẩn thiết bị quan trắc tự động uy tín tại Việt Nam
Công ty cổ phần Việt ECO là một trong những đơn vị cung cấp giải pháp quan trắc môi trường tự động uy tín hàng đầu tại Việt Nam hiện nay. Công ty cung cấp dịch vụ từ A-Z cho khách hàng bao gồm: tư vấn giải pháp, cung cấp thiết bị cho đến sửa chữa, kiểm định và hiệu chuẩn thiết bị quan trắc.
Chúng tôi cung cấp giải pháp hỗ trợ toàn diện cho doanh nghiệp từ kiểm tra đến hoàn thiện hồ sơ. Cụ thể:
- Tiếp nhận thông tin, danh mục thiết bị và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
- Khảo sát tình trạng vận hành thực tế của hệ thống quan trắc tại hiện trường.
- Tư vấn, phối hợp triển khai phương án kiểm định/hiệu chuẩn theo đúng phạm vi kỹ thuật phù hợp.
- Bàn giao đầy đủ bộ hồ sơ, biên bản kết quả đo minh bạch.
- Tư vấn xây dựng lịch trình bảo trì, kiểm tra định kỳ cho giai đoạn tiếp theo.
Lời kết
Với nhiều năm kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực, Việt ECO cam kết với khách hàng thực hiện hiệu chuẩn và kiểm định thiết bị quan trắc tự động an toàn, nhanh chóng tuân thủ quy định của Pháp Luật. Sau khi kiểm định, nếu phát sinh sự cố bất thường, công ty sẽ hỗ trợ khách hàng xử lý miễn phí 24/7.
Quý doanh nghiệp có nhu cầu tư vấn về dịch vụ kiểm định hiệu chuẩn thiết bị quan trắc, xin vui lòng liên hệ với Việt ECO qua số hotline: 0388 635 966. Đội ngũ chuyên viên tư vấn sẽ hỗ trợ tư vấn và báo giá miễn phí!
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
Công ty cổ phần Việt ECO
Địa chỉ: Số 156 Trần Duy Hưng, Phường Yên Hòa, Hà Nội
Hotline: 0388 635 966
Email: Tuvanmoitruong@vietecojsc.com
Website: https://enviveco.com/
